Βουλής 4, Γραφείο 114, Αθήνα froso.karasarlidou@gmail.com

Μεταρρύθμιση του συνεταιριστικού κινήματος

agrotes

Η οικονομία της Ημαθίας στηρίζεται σε έναν πολύ μεγάλο βαθμό στους αγρότες και τον πρωτογενή τομέα. Αγρότες που καλλιεργούν, κοπιάζουν και μαζεύουν τον κόπο της δουλειάς τους, τον οποίο προσπαθούν να πουλήσουν μέσα από τους συνεταιρισμούς τους. Αγρότες που είναι θυμωμένοι, εξ αιτίας αυτής της ασφυκτικής ατμόσφαιρας που τους περιβάλλει. Και το κατανοώ. Ο κόπος της εργασίας τους υποτιμάται σταθερά. Μα πέρα από τις δυσμενείς οικονομικές συνθήκες, πέρα από το κλείσιμο μεγάλων εξωευρωπαϊκών αγορών που πιέζουν την αγροτιά, ένα πολύ μεγάλο μερίδιο ευθύνης του αγροτικού προβλήματος της χώρας το φέρει η οργανωτική δομή και λειτουργία – ή πιο εύστοχα θα λέγαμε η μη λειτουργία – των αγροτικών συνεταιρισμών.

Ας δούμε τί συμβαίνει στον συνεταιριστικό κλάδο της χώρας. Υπάρχουν 6.500 καταγεγραμμένοι συνεταιρισμοί και λειτουργούν μονάχα 1042.  Οι υπόλοιποι 5.400 είναι στην πραγματικότητα συνεταιρισμοί φαντάσματα. Από αυτούς τους 1042, μόνο 15-20 είναι οικονομικά υγιείς. Οι υπόλοιποι είτε είναι υπερχρεωμένοι είτε βρίσκονται σε μείωση της εμπορικής δραστηριότητας τους.

Δε νομίζετε πως είναι καιρός να μπουν κάποια κριτήρια σε ένα κλάδο που μπορεί και πρέπει να είναι η αιχμή του δόρατος της ελληνικής οικονομίας; Δεν είναι καιρός να βοηθήσουμε τον αγροτικό κόσμο της χώρας να βελτιώσει τις συνεταιριστικές του μονάδες και μέσα από την διαφάνεια και την λογοδοσία των συνεταιριστικών διαδικασιών, να ενισχύσει το προϊόν του, μειώνοντας το κόστος παραγωγής και αυξάνοντας τς τιμές πώλησης;

Γι΄αυτό προχωράμε με το νομοσχέδιο για για την αναζωογόνηση και τη διαφάνεια του συνεταιριστικού κινήματος. Για να βάλουμε τέλος σε ένα αγροτοσυνδικαλιστικό κατεστημένο και να δώσουμε στους αγρότες ένα εργαλείο ανάπτυξης.

Το νομοσχέδιο καταφέρνει να ενδυναμώσει τον συνεταιριστικό χώρο με δυο τρόπους. Πρώτα με την διόρθωση των συσσωρευμένων λαθών των προηγούμενων χρόνων. Δεύτερον με το μάτι στραμμένο στο μέλλον, με την αυστηροποίηση των κριτηρίων λειτουργίας των συνεταιρισμών, και την δημιουργία ελεγκτικών μηχανισμών, που:

– θα αποτρέψουν την επανάληψη των ίδιων λαθών,

– θα ενισχύσουν τη διαφάνεια και τη λογοδοσία

– και θα βοηθήσουν τις συνεταιριστικές επιχειρήσεις να χαμηλώσουν το κόστος παραγωγής και να βελτιώσουν τις τιμές του προϊόντος τους.

Για να διορθωθούν και να μην επαναληφθούν τα προηγούμενα λάθη:

– Δημιουργείται το Εθνικό Μητρώο Αγροτικών Συνεταιρισμών και άλλων Συλλογικών φορέων καθώς και Αρμόδια Ελεγκτική Αρχή και Κλάδος Επιθεωρητών. Η καταγραφή σε μια ενιαία  βάση δεδομένων, θα γνωστοποιήσει ποιοι συνεταιρισμοί έχουν υγιή οικονομικά στοιχεία και σχέδιο ανάπτυξης.

– Δημιουργείται το Εποπτικό συμβούλιο στα όργανα διοίκησης του συνεταιρισμού, με στόχο να ελέγχει τις πράξεις του Διοικητικού Συμβουλίου, ώστε να αποτρέπει φαινόμενα κακοδιοίκησης. Έτσι ενισχύουμε την θέση των μελών του ΑΣ, και των ελεγκτικών του οργάνων, αποτρέπουμε την προσωποπαγή λειτουργία και τον νεποτισμό των οργανισμών και ενισχύουμε την διαφάνεια και την λογοδοσία στις αποφάσεις και στην οικονομική διαχείριση που επιτελεί η ηγεσία τους.

– Δημιουργείται ένα πλαίσιο λειτουργίας του συνεταιρισμού στα πρότυπα επιχείρησης με το διορισμό Γενικού Διευθυντή, με το Πρόγραμμα Δράσης και Ανάπτυξης το οποίο συνοδεύεται από προϋπολογισμό εσόδων- εξόδων και με τη διάθεση του υπολοίπου των πλεονασμάτων για την ανάπτυξη του ΑΣ.

Ακόμα ενισχύεται η συνεταιριστική εκπαίδευση, απλοποιούνται οι γραφειοκρατικές διαδικασίες για τη δημιουργία και συνδιαλλαγή των συνεταιρισμών με το κράτος και καλωσορίζεται η ενιαία και αρραγής αντιπροσώπευση των αγροτών, μέσω συλλογικών φορέων.

Επιπλέον διευκολύνεται η δημιουργία συνεταιριστικών επιχειρήσεων από μικρούς αγρότες στο πνεύμα της κοινωνικής οικονομίας. Oι μικροί αγρότες έχουν πλέον έναν νομικό σύμμαχο και μια ομπρέλα για να πετύχουν. Ο αγρότης που δεν σέβεται το προϊόν που παράγει και πουλά και ο αγοραστής που δεν σέβεται το προϊόν που αγοράζει, πρέπει να δομήσουν μια άλλη σχέση με λιγότερες μεσολαβήσεις, με μεγαλύτερο αλληλοσεβασμό. Αυτοί οι συνεταιρισμοί της μικροκλίμακας, μπορούν να αποτελέσουν τα θεμέλια αυτής της νέας σχέσης.

Οι χρόνιες παθολογίες που σχετίζονται με τον αγροτικό χώρο πρέπει να αντιμετωπιστούν. Και όμως υπάρχουν συνάδελφοι της αντιπολίτευσης που επικαλούνται την “αυτορύθμιση της αγοράς” και μας νουθετούν να μην παρέμβουμε, ώστε “οι άρρωστοι να χαθούν και οι υγιείς να διαπρέψουν.”

Μα εδώ δεν πρόκειται για την αυτορύθμιση της αγοράς, πρόκειται για τον καιροσκοπισμό του χάους. Μέσα σε αυτό το χάος χτίστηκαν εκλογικές πελατείες, τοπικοί βαρόνοι, προσωποπαγείς δομές, που για να συντηρηθούν θυσίασαν την βιωσιμότητα των συνεταιρισμών.

Πόσες οικονομικές και διοικητικές ατασθαλίες έχουνε συντελεστεί εξαιτίας της έλλειψης κριτηρίων και ελέγχων; Πόσες ρουσφετιές έχουν γίνει για να διατηρηθούν μεμονωμένοι άνθρωποι σε συγκεκριμένες θέσεις, παρά τις αποτυχημένες τους θητείες; Πόσα λάθη αντέχει ακόμα αυτός ο τόπος;

Mας καλούνε να μην παρέμβουμε. Να μην αλλάξουμε τους όρους του παιχνιδιού. Αλλά δείτε τι έχει συμβεί μέχρι τώρα. Ο νέος νόμος στηρίζεται κυρίως στην δομή του 2810/2000 και σε άρθρα του 4015/2011. Τα τελευταία χρόνια οι δυο αυτοί νόμοι υπέστησαν 35 τροποποιήσεις. Αυτές οι μικροαλλαγές, εκδηλώνουν τον τρόπο που αποφάσιζαν οι προηγούμενοι κυβερνώντες. Θραυσματικά, για να κλείσουν μπαλώματα και να ανοίξουν άλλα, να κάνουν εξυπηρετήσεις, να ικανοποιήσουν βραχυπρόθεσμα αιτήματα. Και μέσα από τις εκούσιες ή ακούσιες παραλείψεις από το κράτος και τις συνεταιριστικές ηγεσίες, φτάσαμε σήμερα να μας ζητούν οι ευρωπαϊκές αρχές, πίσω 600 εκατομμύρια ευρώ.

Και όμως μας καλούνε να μην παρέμβουμε και επικαλούνται την αυτορύθμιση της αγοράς. Αλλά ο μύθος της αυτορρύθμισης που προτείνουν οι βουλευτές των αντιπολιτευόμενων κομμάτων είναι ένα άλλοθι για να επιβάλλουν την απραξία που θα συντηρήσει το χάος. Γιατί το χάος τους ωφελεί. Και αντιδρούν αυτοί οι ωφελημένοι που βλέπουν τα προνόμιά τους να χάνονται. Το χάος βλέπετε κτίζει πελατείες και προσφέρει προνόμια σε όσους γνωρίζουν να το εκμεταλλευτούν. Και καταδικάζει στην φθίση όσους είναι απασχολημένοι με το να εργάζονται. Αυτός ο κλάδος χρειάζεται βοήθεια. Και αυτή την βοήθεια προσπαθούμε να προσφέρουμε. Αυτό το νομοσχέδιο δεν είναι παρέμβαση. Είναι ένα εμπόδιο στο χάος. Είναι δημιουργία κριτηρίων και κινήτρων.

Τέλος, η κυβέρνηση δεν πρέπει να θεωρήσει πως αυτός ο νόμος, παρά τη σημαντικότητά του, είναι πανάκεια. Πρέπει να σταθεί δίπλα στον αγροτικό κόσμο, να τον ενημερώσει για τις νέες μορφές οργάνωσης, τις νέες μορφές καλλιέργειας, τα νέα χρηματοδοτικά εργαλεία και να τους στηρίξει οικονομικά και οργανωτικά για να ανταπεξέλθουν στην δύσκολη αυτή συγκυρία.